Mô phỏng: (1A) bình thường (1B) tuyết thị giác, mô tả nền hình ảnh là những chấm nhỏ màu xám, nhấp nháy (điểm ảnh hóa); (1C) palinopsia - hiện tượng lưu ảnh: sự tồn tại của hình ảnh sau khi kích thích thị giác không còn nữa; và (1D) hiện tượng entoptic - chấm chuyển động nhỏ trên nền xanh: nhận thức thị giác phát sinh từ các nguồn bên trong mắt chứ không phải từ thế giời bên ngoài (bong dịch kính, vẩn đục dịch kính, phát sáng do dụi mắt, thấy vật thể trôi nổi)
Hãy tưởng tượng bạn luôn nhìn thấy thế giới xung quanh mình như bị nhiễu sóng. Khó nhìn vào ban đêm hoặc những ngày nắng gắt. Hình ảnh lưu lại mỗi khi bạn quay mặt đi khỏi một vật thể hoặc ánh sáng mạnh. Cho đến gần đây, Carmen Stanley, 23 tuổi, tin rằng mọi người đều trải nghiệm thế giới theo cách đó: nhấp nháy và đầy những chấm nhỏ li ti, giống như một chiếc tivi cũ cần sửa chữa.
“Tôi nghĩ đó là chuyện bình thường,” Carmen nói “Tôi nhớ hồi nhỏ mình từng đề cập đến việc mọi thứ hơi mờ và được bác sĩ nhi khoa bảo rằng chỉ cần đeo kính là được. Khi tôi nói đến việc bị lưu ảnh và các họa tiết quá khó nhìn, tôi lại được bảo là đừng bịa đặt nữa.”
Trải nghiệm của Carmen không may lại không phải là hiếm gặp. Mặc dù hội chứng tuyết thị giác hiện nay là một bệnh lý về mắt được các bác sĩ nhãn khoa biết đến, nhưng đây là một phát hiện tương đối mới; các tiêu chí chẩn đoán chỉ được phát triển trong vòng 15 năm trở lại đây. Những bệnh nhân như Carmen mắc hội chứng tuyết thị giác đôi khi bị chẩn đoán sai hoặc bị bỏ qua do thiếu nhận thức.
Mặc dù có thể gây khó chịu nhưng những người mắc hội chứng tuyết thị giác không gặp nguy hiểm hay có nguy cơ mất thị lực.
“Bệnh nhân nên biết rằng họ không đơn độc và tin tốt là hiện nay chúng ta đã có kiến thức cần thiết để chẩn đoán họ, điều này có thể làm giảm đáng kể sự khổ sở và lo lắng liên quan đến một bệnh không chắc chắn,” Tiến sĩ Fannie Nadeau, chuyên gia nhãn khoa thần kinh tại Đại học Sherbrooke cho biết.
Là hiện tượng bình thường không?
Hội chứng tuyết thị giác là một tình trạng hiếm gặp, trong đó người bệnh trải nghiệm nhiều rối loạn thị giác khác nhau, bao gồm nhiễu ảnh hoặc nhấp nháy, các chấm hoặc đốm trôi nổi trong tầm nhìn và nhìn thấy ảnh lưu. Mặc dù nguyên nhân chính xác chưa rõ nhưng chúng ta biết rằng các triệu chứng này xảy ra khi não bộ không xử lý thông tin thị giác một cách chính xác.
Hội chứng "tuyết thị giác" không phải là một tình trạng nguy hiểm nhưng nó có những triệu chứng tương tự với một số bệnh về mắt đe dọa thị lực, chẳng hạn như bong võng mạc. Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào, tốt nhất nên đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được chẩn đoán chính xác.
Làm sao để biết bạn có mắc hội chứng tuyết thị giác không?
“Hội chứng ảo thị rất hiếm gặp. Tuy nhiên, người ta cũng tin rằng nó thường không được báo cáo đầy đủ vì các triệu chứng tương tự như các bệnh lý khác như chứng đau nửa đầu kèm ảo thị. Ngoài ra, nhiều người sống chung với tình trạng này suốt đời mà không hề hay biết có điều gì bất thường”, Tiến sĩ Nadeau cho biết.
Bác sĩ chuyên khoa thần kinh nhãn khoa là bác sĩ chuyên về sự tương tác giữa mắt và não có thể giúp xác định chẩn đoán. Tùy thuộc vào các triệu chứng cụ thể của từng bệnh nhân, họ cũng có thể được giới thiệu đến các bác sĩ chuyên khoa khác để điều trị.
Triệu chứng của hội chứng tuyết thị giác
Vì các triệu chứng của hội chứng tuyết thị giác tương tự như nhiều bệnh về mắt khác và các bệnh có khả năng gây mù lòa, tốt nhất là nên thảo luận bất kỳ triệu chứng nào với bác sĩ. Các triệu chứng phổ biến có thể bao gồm:
- Nhiều đốm hoặc chấm nhỏ nhấp nháy trong tầm nhìn.
- Dư ảnh
- Nhạy cảm với ánh sáng
- Suy giảm thị lực ban đêm
- Ánh sáng nhấp nháy, vật thể trôi nổi hoặc màu sắc giống như kính vạn hoa trong tầm nhìn
Chẩn đoán hội chứng tuyết thị giác
Hiện chưa có xét nghiệm y tế cụ thể nào được sử dụng để chẩn đoán hội chứng tuyết thị giác mặc dù bác sĩ có thể tiến hành các xét nghiệm để loại trừ các bệnh khác có triệu chứng tương tự. Thảo luận với bác sĩ nhãn khoa về các triệu chứng và sức khỏe tổng thể hiện tại là cách tốt nhất để chẩn đoán hội chứng tuyết thị giác.
Trong trường hợp của Carmen, cô bắt đầu nhận thấy những đốm đen trôi nổi mới và đã làm đúng như hầu hết mọi người: cô tìm kiếm trên Google. Cô đọc về nhiều nguyên nhân tiềm ẩn khác nhau, bao gồm hội chứng tuyết thị giác và quyết định lên lịch khám mắt.
Hội chứng "tuyết thị giác" khiến Carmen chú ý vì cô chưa từng nghe đến nó nhưng lại nghe có vẻ giống với trải nghiệm của cô. Tuy nhiên, cô nói “Tôi đã nghĩ mình sẽ nhầm. Thay vào đó, tôi được xác nhận là hoàn toàn khỏe mạnh và đúng là mắc hội chứng "tuyết thị giác". Cảm giác nhẹ nhõm sau khi được biết rằng đó không phải là do tôi tưởng tượng mà là một chứng bệnh có thật đã giúp tôi ổn định cuộc sống. Tôi không còn phải liên tục lo lắng tìm kiếm vấn đề của mình nữa, tôi có thể tập trung vào nguyên nhân và tìm cách sống chung với nó.”
Hội chứng tuyết thị giác và chứng đau nửa đầu
Carmen còn mắc một số vấn đề sức khỏe mãn tính khác, bao gồm chứng đau nửa đầu, mất ngủ và say tàu xe.
Bác sĩ Nadeau cho biết đây không phải là hiện tượng hiếm gặp. Đặc biệt, chứng đau nửa đầu thường liên quan đến hội chứng "tuyết thị giác". Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu nào chứng minh mối quan hệ nhân quả.
“Đây là hai chứng bệnh riêng biệt,” Tiến sĩ Nadeau cho biết. “Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của tôi, các trường hợp thường là sự kết hợp của nhiều triệu chứng. Nếu bệnh nhân mắc cả hội chứng tuyết thị giác và chứng đau nửa đầu, việc điều trị chứng đau nửa đầu thường giúp cải thiện cả hội chứng tuyết thị giác.”
Điều trị hội chứng tuyết thị giác
“Điều quan trọng cần nhớ là đây là một tình trạng lành tính. Tuy nhiên, chúng tôi hiểu rằng những triệu chứng này có thể rất khó chịu, đặc biệt nếu người bệnh nhận thấy thị lực suy giảm hoặc bắt đầu gặp phải hội chứng tuyết thị giác ở giai đoạn sau của cuộc đời”, Tiến sĩ Nadeau cho biết.
Hiện chưa có phương pháp chữa trị dứt điểm hội chứng tuyết thị giác. Thay vào đó, việc điều trị tập trung vào giải quyết các vấn đề liên quan như lo âu và đau nửa đầu. Một số bệnh nhân được hưởng lợi từ kính lọc màu (kính màu FL-41) để giảm chứng sợ ánh sáng. Hiện chưa có loại thuốc nào được FDA phê duyệt đặc hiệu cho hội chứng tuyết thị giác.
Bài viết của Vered Hazanchuk trên AAO website
Bs Hoàng Cương dịch